Οι παθήσεις της περιπρωκτικής χώρας είναι συχνές καταστάσεις που επηρεάζουν την περιοχή γύρω από τον πρωκτό. Αυτές περιλαμβάνουν τα περιεδρικά αποστήματα, τα περιεδρικά συρίγγια, τη ραγάδα πρωκτού και τις αιμορροΐδες. Κάθε μία από αυτές τις παθήσεις έχει διαφορετικά αίτια, συμπτώματα και θεραπευτικές προσεγγίσεις, ενώ όλες επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Περιεδρικά αποστήματα
Τι είναι
Τα περιεδρικά αποστήματα είναι συλλογές πύου που σχηματίζονται γύρω από την πρωκτική περιοχή, συνήθως ως αποτέλεσμα μολύνσεως των πρωκτικών αδένων. Αυτά τα αποστήματα μπορούν να ταξινομηθούν ανατομικά σε περιπρωκτικά, ευθυσχιακά, διασφιγκτηριακά και υπερσφιγκτηριακά, ανάλογα με τον ανατομικό χώρο όπου εντοπίζονται.
Συμπτώματα και διάγνωση
Τα περιεδρικά αποστήματα είναι μια οξεία χειρουργική πάθηση και τα τους μπορεί να περιλαμβάνουν:
1. Πόνο: συνεχής και έντονος πόνος στην πρωκτική περιοχή, που μπορεί να επιδεινώνεται με την κίνηση ή την αφόδευση,
2. Οίδημα και Ερυθρότητα: Πρήξιμο και κοκκίνισμα της περιοχής γύρω από τον πρωκτό,
3. Πυρετό: Μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό και ρίγος,
4. Δυσφορία: Μπορεί να προκαλέσει δυσφορία κατά την αφόδευση ή το κάθισμα.
Οι επιπλοκές της νόσου περιλαμβάνουν την ανάπτυξη περιεδρικού συριγγίου, ενώ αν δεν υπάρξει έγκαιρη θεραπεία ο ασθενής μπορεί να οδηγηθεί σε καταστάσεις βαριάς κι απειλητικής για τη ζωή σήψης ή γάγγραινας Fournier, ιδιαίτερα όταν είναι ανοσοκατεσταλμένος ή σακχαροδιαβητικός.
Η διάγνωση των περιεδρικών αποστημάτων συνήθως πραγματοποιείται από έμπειρο Γενικό Χειρουργό και βασίζεται στην λεπτομερή λήψη ιστορικού του ασθενούς, την κλινική εξέταση η οποία περιλαμβάνει δακτυλική εξέταση και πιθανώς πρωκτοσκόπηση, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτούνται αιματολογικές εξετάσεις, ορθοσκόπηση, αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Επιπλέον, όταν ο ασθενείς βιώνει έντονο πόνο στην περιοχή που δεν επιτρέπει την εξέταση στο χώρο του ιατρείου, απαιτείται η εξέταση να γίνει υπό γενική αναισθησία.
Θεραπεία
Η θεραπεία των περιεδρικών αποστημάτων είναι κυρίως χειρουργική και περιλαμβάνει την διάνοιξη και παροχέτευση αυτών σε συνδυασμό με αντιβιοτική αγωγή. Η χειρουργική διάνοιξη του αποστήματος για την παροχέτευση του πύου μπορεί να πραγματοποιηθεί με τοπική, ραχιαία ή γενική αναισθησία, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση του αποστήματος. Στις επιπλοκές της θεραπείας συμπεριλαμβάνονται η πιθανότητα υποτροπής του αποστήματος εάν η παροχέτευση δεν γίνει σωστά, ενώ επίσης μπορεί να προκύψουν δυσκολίες στην επούλωση του τραύματος, ιδίως εάν δεν ακολουθηθούν οι οδηγίες για την φροντίδα του τραύματος. Τέλος, σπάνια μπορεί να προκληθεί κάκωση του σφικτηριακού μηχανισμού και να οδηγήσει σε ακράτεια.
Περιεδρικά Συρίγγια
Τι είναι
Τα περιεδρικά συρίγγια είναι παθολογικοί πόροι που επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ του δέρματος της περιπρωκτικής περιοχής και του εντέρου, συνηθέστερα του ορθού. Αποτελούν το αποτέλεσμα της φλεγμονής ή του αποστήματος στην περιοχή του πρωκτού, ενώ σχετίζονται με φλεγμονώδεις νόσου του εντέρου, όπως η Crohn κολίτιδα.
Συμπτώματα και διάγνωση
Τα βασικά συμπτώματα των περιεδρικών συριγγίων περιλαμβάνουν πόνο ή ενόχληση στην περιοχή του πρωκτού, έκκριση δύσοσμου υγρού ή πύου από το έξω στόμιο τους γύρω από τον πρωκτό και πρήξιμο. Μερικές φορές μπορεί να εμφανιστεί και φλεγμονή ή επανεμφάνιση αποστημάτων. Η διάγνωση συνήθως γίνεται μέσω κλινικής εξέτασης από τον γιατρό, που μπορεί να διαπιστώσει το συρίγγιο με την ψηλάφηση ενώ επιπλέον απαραίτητο ρόλο έχουν τα διάφορα απεικονιστικά βοηθήματα όπως ο διορθικός υπέρηχος ή η μαγνητική τομογραφία, για την εκτίμηση της πλήρους έκτασης του συριγγίου.
Θεραπεία
Η θεραπεία των περιεδρικών συριγγίων περιλαμβάνει την τοποθέτηση ενός ράμματος (seton) διά του συριγγώδους πόρου σε πρώτη φάση, με σκοπό την πρόληψη υποτροπής των αποστημάτων. Στη συνέχεια, κατόπιν σωστής προεγχειρητικής εκτίμησης και σχεδιασμού οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν την εκτομή ή διατομή μερική ή πλήρης του συριγγίου, την απολίνωση του στο μεσοσφικτηριακό χώρο (LIFT), τον αποκλεισμό του έσω στομίου του με τη βοήθεια βλεννογονικού κρημνού, καθώς και τον καυτηριασμό του συριγγώδους πόρου με τη βοήθεια laser. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου γίνεται συναρτήσει των χαρακτηριστικών της νόσου και της επιθυμίας του ασθενούς. Στις επιπλοκές της χειρουργικής θεραπείας περιλαμβάνονται η αιμορραγία, η λοίμωξη, η υποτροπή της νόσου καθώς και βλάβη στον σφικτηριακό μηχανισμό, που μπορεί να οδηγήσει σε ακράτεια.
Ραγάδα πρωκτού
Τι είναι
Η ραγάδα πρωκτού είναι μια μικρή διάβρωση, ένα έλκος στην περιοχή του βλεννογόνου πρωκτού το οποίο συνήθως προκύπτει από τραυματισμό της περιοχής λόγω σφιχτών ή σκληρών κοπράνων, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και λόγω άλλων αιτίων, όπως φλεγμονώδης νόσος του εντέρου ή λοιμώξεις. Συνήθως, εντοπίζεται στη 12η ή 6η ώρα του πρωκτού.
Συμπτώματα και διάγνωση
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ιδιαίτερα έντονο πόνο κατά την αφόδευση, ο οποίος μπορεί να διαρκέσει ακόμη και αρκετές ώρες μετά την αποβολή των κοπράνων, αιμορραγία, ερυθρότητα και πρήξιμο στην περιοχή του πρωκτού. Τα συμπτώματα αυτά αποτελούν πολύ συχνά την αιτία ώστε οι ασθενείς να αποφεύγουν την αφόδευση, καθώς αποτελεί μια ιδιαίτερα δυσάρεστη εμπειρία για αυτούς. Η αποφυγή της αφόδευσης, οδηγεί σε επιδείνωση της δυσκοιλιότητας χαρακτηριζόμενη από σκληρά κόπρανα που με τη σειρά τους συντηρούν τη διαδικασία τραυματισμού της περιοχής. Έτσι, ο ασθενής να εισέρχεται σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς επιδείνωσης της πάθησης και σημαντικά επηρεασμένης ποιότητας ζωής.
Η διάγνωση γίνεται με την κλινική εξέταση του πρωκτού από τον γιατρό. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές η κλινική εξέταση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, καθώς ο ασθενής βιώνει πολύ σημαντικό πόνο κατά τη διάρκεια της. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθούν διαγνωστικές εξετάσεις για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις του εντέρου ή του πρωκτού, όπως είναι η ενδοσκόπηση ή άλλες απεικονιστικές μέθοδοι.
Θεραπεία
Η θεραπεία της ραγάδας πρωκτού μπορεί να είναι είτε συντηρητική με φαρμακευτική αγωγή και επί αποτυχίας αυτής χειρουργική. Σκοπός της θεραπείας είναι η επούλωση της ραγάδας. Η συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει αλλαγή του τρόπου ζωής για θεραπεία ή αποφυγή της δυσκοιλιότητας (αύξηση λήψης υγρών σε συνδυασμό με φυτικές ίνες, μαλακτικά κοπράνων, αποφυγή καρυκευμάτων, αλκοόλ και καυτερών), εδρόλουτρα και χρήση κρεμών με αναλγητικά ή φάρμακα για τη χαλάρωση του πρωκτικού σφιγκτήρα, καθώς η χαλάρωση αυτή θα επιτρέψει την επούλωση του έλκους. Αν η κατάσταση δεν βελτιωθεί, τότε θέση έχει η χειρουργική θεραπεία η οποία περιλαμβάνει είτε την έγχυση Botox στον έχω σφικτήρα για χαλάρωση αυτού, είτε την διατομή αυτού (έσω πλάγια σφικτηροτομή). Οι επιπλοκές της θεραπείας μπορεί να περιλαμβάνουν χρόνιο πόνο, υποτροπή της ραγάδας ή ανάπτυξη πυελικών λοιμώξεων, ενώ σπάνια η διατομή του έσω σφικτήρα μπορεί να οδηγήσει σε παροδική ή μόνιμη ακράτεια.
Αιμορροΐδες
Τι είναι
Οι αιμορροΐδες είναι διογκώσεις των φλεβικών αιμορροϊδικών πλεγμάτων που απάγουν το αίμα του πρωκτικού σωλήνα. Οι αιμορροΐδες διακρίνονται σε εσωτερικές και εξωτερικές και όπως καταδεικνύει και η ετυμολογία της λέξεως (προέρχεται από τις λέξεις «αίμα» και «ροή») χαρακτηρίζονται από την μεγάλη αιματική ροή, ενώ σχηματίζουν ένα πλούσιο αρτηριοφλεβικό αναστομωτικό δίκτυο. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες αποτελούν τις διατεταμένες φλέβες του έσω αιμορροϊδικού πλέγματος, καλύπτονται από βλεννογόνο και εντοπίζονται άνωθεν της οδοντωτής γραμμής. Οι εξωτερικές αποτελούν τις διατεταμένες φλέβες του έξω αιμορροϊδικού πλέγματος, καλύπτονται από πλακώδες επιθήλιο και εντοπίζονται περιφερικότερα της οδοντωτής γραμμής.
Συμπτώματα και διάγνωση
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν την παρουσία διογκώσεων στην περιοχή του πρωκτού που μπορεί να συνοδεύονται από πόνο ή ενόχληση, αιμορραγία κατά την αφόδευση, κνησμό, αίσθημα βάρους, τοπικός ερεθισμός και αίσθημα ατελούς κένωσης. Προδιαθεσικοί παράγοντες για την ανάπτυξη των αιμορροΐδων αποτελούν η κληρονομικότητα, οι καταστάσεις χρόνιας αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης (εγκυμοσύνη, δυσκοιλιότητα, έντονη προσπάθεια για αφόδευση, χρόνιος βήχας, παχυσαρκία, παρατεταμένη ορθοστασία), η χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες δίαιτα, διατροφικοί παράγοντες όπως το αλκοόλ (ιδίως κόκκινο κρασί) και καρυκεύματα, οι επίμονες διάρροιες και ο σύγχρονος τρόπος ζωής που χαρακτηρίζεται από έλλειψη άσκησης και καθιστική ζωή.
Η διάγνωση της πάθησης στηρίζεται στην κλινική εξέταση κι επισκόπηση του πρωκτού, ενώ σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται εκτίμηση του ορθού με πρωκτοσκόπηση. Θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι επειδή οι αιμορροΐδες εκδηλώνονται συνηθέστερα με απώλεια αίματος από το ορθό, είναι απαραίτητο πριν τεθεί η οριστική διάγνωση τους να εκτιμηθεί ενδοσκοπικά ολόκληρο το παχύ έντερο για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις που θα μπορούσαν να εμφανιστούν με τα ίδια συμπτώματα και αν διαλάθουν της προσοχής μας μπορεί να περιπλέξουν την κατάσταση, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση συνυπάρχοντος καρκίνου του εντέρου. Επιπλοκές της νόσου, περιλαμβάνουν την μεγάλη αιμορραγία ή τη μικρή αλλά χρόνια, όπου αμφότερες μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική απώλεια αίματος και αναιμία, την περίσφιξη και θρόμβωση αυτών που μπορεί να συνοδεύεται από έντονο πόνο και αιμορραγία, ενώ λόγω ισχαιμίας υπάρχει ο κίνδυνος επιμόλυνσης κι ανάπτυξης αποστήματος.
Θεραπεία
Η θεραπεία των αιμορροΐδων μπορεί να είναι συντηρητική στοχεύοντας στην αλλαγή του τρόπου ζωής με σωστές οδηγίες για ομαλή αφόδευση και σωστή χρήση της τουαλέτας, κατανάλωση περισσότερων υγρών και φυτικών ινών σε συνδυασμό με μαλακτικά κοπράνων για να αποφευχθεί η δυσκοιλιότητα, η οποία αποτελεί μείζονα γενεσιουργό αιτία και η κατάλληλη φροντίδα και καθαριότητα του πρωκτού μετά την αφόδευση. Επιπλέον, η χορήγηση φλεβοτονικών φαρμάκων που βελτιώνουν την αιματική ροή στα φλεβικά πλέγματα σε συνδυασμό με αναλγητικά μπορούν να αντιμετωπίσουν τα οξεία συμπτώματα. Σε καταστάσεις που δεν ανταποκρίνονται στην συντηρητική θεραπεία και ο ασθενής παρουσιάζει σοβαρή επιδείνωση της ποιότητας ζωής του ή εμμένουσα αναιμία τότε απαιτείται η ελάχιστα επεμβατική ή χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου. Δυστυχώς, η εντυπωσιακά μεγάλη πληθώρα των θεραπευτικών επιλογών για τη θεραπεία της νόσου αναδεικνύει με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο ότι καμία από αυτές δεν αποτελεί την ιδανική θεραπευτική επιλογή.
Στις ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους συγκαταλέγονται η περίδεση των αιμορροΐδων με ελαστικό δακτύλιο (suction banding), η σκληροθεραπεία, η θερμοπηξία με Laser και η κρυοθεραπεία, που στοχεύουν στη συρρίκνωση των διογκωμένων αιμορροΐδων μειώνοντας την αιματική ροή σε αυτές. Στις χειρουργικές μεθόδους συγκαταλέγονται η κλασική αιμορροϊδεκτομή κατά Milligan-Morgan, δηλαδή η ριζική εκτομή των αιμορροϊδικών όζων και οι παραλλαγές της μεθόδου αυτής. Θεωρείται από τις πιο αξιόπιστες μεθόδους. Ωστόσο, σημαντικό μειονέκτημα της νόσου είναι η παρατεταμένη επούλωση σε συνδυασμό με το σημαντικό μετεγχειρητικό άλγος. Εναλλακτική μέθοδος είναι αιμορροϊδοπηξία κατά Longo, όπου με τη βοήθεια ενός κυκλικού αναστομωτήρα αφαιρείται κυκλοτερώς ο υπερκείμενος των αιμορροΐδων βλεννογόνος μαζί με τους τελικούς κλάδους των αιμορροϊδικών αρτηριών κι έτσι επιτυγχάνεται η επανατοποθέτηση του προσπίπτοντος αιμορροϊδικού ιστού στη φυσιολογική ανατομική του θέση. Πλεονέκτημα της μεθόδου αποτελεί ο μειωμένος μετεγχειρητικός πόνος, ωστόσο έχει περιορισμένες ενδείξεις. Τέλος, άλλες χειρουργικές μέθοδοι είναι η HAL (απολίνωση αιμορροϊδικής αρτηρίας) και η THD (διαπρωκτική απαγγείωση αιμορροΐδων), όπου με τη βοήθεια υπερήχων ανευρίσκονται οι αιμορροϊδικές αρτηρίες οι οποίες απολινώνονται κι έτσι μειώνεται η αιματική ροή σε αυτές, γεγονός που οδηγεί σε υποστροφή τους.