Παθήσεις Στομάχου

Γαστρίτιδα

Η γαστρίτιδα αποτελεί μια από τις πιο κοινές φλεγμονώδεις καταστάσεις του στομάχου, που επηρεάζει τον βλεννογόνο του. Η φλεγμονή αυτή μπορεί να είναι αποτέλεσμα λοίμωξης με Helicobacter pylori, παρατεταμένης χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (Salospir, Mesulid, Algofren, Voltaren κ.α.), υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, έντονου στρες ή παρατεταμένου εμέτου.

Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν κοιλιακό πόνο, ναυτία, εμετό, δυσπεψία, απώλεια όρεξης και σε κάποιες περιπτώσεις σκούρα κόπρανα. Όταν η φλεγμονή παραμείνει χωρίς θεραπεία, υπάρχει κίνδυνος για σοβαρότερες καταστάσεις, όπως έλκη ή ακόμη και καρκίνος. Η διάγνωση γίνεται με εξετάσεις αίματος, κοπράνων και γαστροσκόπηση με πιθανή λήψη βιοψίας.

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και μπορεί να περιλαμβάνει αντιβιοτικά, αλλαγή της υπάρχουσας φαρμακευτικής αγωγής, διατροφικές παρεμβάσεις, φάρμακα που μειώνουν την έκκριση του υδροχλωρικού οξέος και φάρμακα που ενισχύουν το βλεννογόνου του στομάχου.

Πεπτικό έλκος

Τα πεπτικά έλκη είναι βλάβες στον βλεννογόνο του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου. Συχνότερη αιτία είναι το Helicobacter pylori, σε συνδυασμό με τη χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων όπως η ασπιρίνη και η ιβουπροφαίνη.

Οι ασθενείς παρουσιάζουν συχνά άλγος στην κοιλιά, δυσφορία, φούσκωμα ή ακόμη και αιμορραγία. Η θεραπεία στις μέρες μας είναι κατά κύριο λόγο φαρμακευτική και προσαρμόζεται ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, με τη γενική πρόγνωση να είναι θετική στις περισσότερες περιπτώσεις. Εντούτοις, οι επιπλοκές του πεπτικού έλκους (αιμορραγία, διάτρηση, στένωση, καρκίνος) συχνά αποτελούν αίτιο για χειρουργική παρέμβαση.

Γαστρορραγία

Η γαστρορραγία αφορά αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό σύστημα, συνήθως από το στομάχι ή το δωδεκαδάκτυλο. Πρόκειται για κατάσταση που χρήζει άμεσης ιατρικής παρέμβασης, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρή απώλεια αίματος. Κύριες αιτίες είναι τα πεπτικά έλκη, η διαβρωτική γαστρίτιδα, νεοπλασίες, αγγειακές δυσπλασίες ή βλάβες σχετιζόμενες με έντονο στρες. Η αιματέμεση και τα μέλαινα κόπρανα είναι τυπικά σημεία. Η διάγνωση γίνεται με γαστροσκόπηση, που επιτρέπει και την άμεση αιμοστατική παρέμβαση στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Ωστόσο, όταν η ενδοσκοπική θεραπεία αποτύχει τότε η χειρουργική παρέμβαση αποτελεί συνήθως την θεραπεία εκλογής.

Σύνδρομο Zollinger-Ellison

Πρόκειται για μια σπάνια πάθηση, που χαρακτηρίζεται από υπερβολική παραγωγή γαστρίνης που οδηγεί σε υπερέκκριση υδροχλωρικού οξέος, εξαιτίας όγκων που ονομάζονται γαστρινώματα και εντοπίζονται συχνά στο πάγκρεας ή το δωδεκαδάκτυλο. Η υπερπαραγωγή υδροχλωρικού οξέος οδηγεί σε επίμονα και πολλαπλά πεπτικά έλκη, τα οποία είναι δύσκολο να ανταποκριθούν στη συνήθη θεραπεία. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν διάρροια, έμετο, ναυτία και κοιλιακά άλγη. Η διάγνωση γίνεται με ειδικές εξετάσεις αίματος και απεικονιστικές μεθόδους. Η θεραπεία περιλαμβάνει φάρμακα για μείωση της έκκρισης οξέος και, σε κάποιες περιπτώσεις, χειρουργική αφαίρεση των όγκων.

Καλοήθεις όγκοι στομάχου

Οι μη κακοήθεις όγκοι του στομάχου αναπτύσσονται από διαφορετικούς κυτταρικούς τύπους και περιλαμβάνουν πολύποδες, λειομυώματα και νευροενδοκρινείς όγκους. Παρόλο που δεν είναι κακοήθεις, μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όπως αιμορραγία, πίεση ή απόφραξη. Η διάγνωση πραγματοποιείται συνήθως μέσω γαστροσκόπησης με βιοψία. Η αντιμετώπισή τους εξαρτάται από τον τύπο, το μέγεθος και τη θέση. Πολλές φορές αφαιρούνται ενδοσκοπικά, ενώ σε άλλες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργική επέμβαση, συχνά με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές όπως η λαπαροσκοπική ή ρομποτική χειρουργική.

Στρωματικοί όγκοι στομάχου

Οι γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι, γνωστοί και με τον αγγλικό όρο GISTs (Gastrointestinal Stromal Tumors), αποτελούν σπάνια σαρκώματα που προέρχονται από τον μαλακό ιστό και μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του πεπτικού σωλήνα, με συχνότερη εντόπιση στο στομάχι και στο λεπτό έντερο. Η προέλευσή τους αποδίδεται σε μεταλλάξεις συγκεκριμένων γονιδίων που επηρεάζουν νευρικά κύτταρα υπεύθυνα για τον έλεγχο της κινητικότητας και άλλων λειτουργιών του πεπτικού συστήματος. Στην πρώιμη φάση, όταν το μέγεθος των όγκων δεν ξεπερνά τα 2 εκατοστά, οι γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι θεωρούνται καλοήθεις και είναι συχνά ασυμπτωματικοί. Αν όμως δεν εντοπιστούν έγκαιρα, υπάρχει πιθανότητα να αυξηθούν σε μέγεθος και να αποκτήσουν κακοήθη χαρακτηριστικά. Οι όγκοι αυτοί εμφανίζονται συνηθέστερα σε άτομα ηλικίας 50 έως 70 ετών, ενώ είναι εξαιρετικά σπάνιοι σε ηλικίες κάτω των 40 ετών. Οι γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι μπορεί να παραμείνουν ασυμπτωματικοί στα αρχικά στάδια, ωστόσο, όταν προκαλούν συμπτώματα, το πιο συχνό είναι η αιμορραγία, η οποία εκδηλώνεται με αίμα στα κόπρανα ή στον εμετό. Η συνεχής ή απότομη απώλεια αίματος μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, ενώ άλλες ενδείξεις περιλαμβάνουν κοιλιακό άλγος, ναυτία, έμετο, μειωμένη όρεξη, ακούσια απώλεια βάρους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δυσκολία στην κατάποση – κυρίως όταν ο όγκος εντοπίζεται κοντά στην είσοδο του στομάχου. Η εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων απαιτεί έγκαιρη ιατρική εκτίμηση για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της πάθησης. Η διάγνωση των γαστρεντερικών στρωματικών όγκων βασίζεται σε ένα συνδυασμό εξειδικευμένων εξετάσεων που επιτρέπουν τον εντοπισμό και την αξιολόγηση του όγκου. Συνήθως περιλαμβάνει αξονική τομογραφία για την απεικόνιση του όγκου και τον έλεγχο τυχόν μεταστάσεων, ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού για την άμεση οπτική παρατήρηση του στομάχου και του άνω τμήματος του λεπτού εντέρου, καθώς και ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα, το οποίο παρέχει λεπτομερείς εικόνες του όγκου και καθοδηγεί τη λήψη δείγματος. Η τελική διάγνωση επιβεβαιώνεται με βιοψία μέσω λεπτής βελόνας, κατά την οποία λαμβάνεται ιστός από τον όγκο για ιστολογική και ανοσοϊστοχημική ανάλυση. Όταν οι γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι είναι μεγάλου μεγέθους ή προκαλούν συμπτώματα, απαιτείται χειρουργική αφαίρεση τους μαζί με ένα τμήμα του στομάχου, μέσω μιας επέμβασης που ονομάζεται γαστρεκτομή και πιθανώς συμπληρωματική χημειοθεραπεία. Η γαστρεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με την παραδοσιακή ανοικτή μέθοδο είτε με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπως η λαπαροσκοπική ή η πιο εξελιγμένη ρομποτική χειρουργική.

Καρκίνος στομάχου

Ο γαστρικός καρκίνος είναι μια κακοήθεια που προσβάλλει τον βλεννογόνο του στομάχου, με πιο συχνή μορφή το αδενοκαρκίνωμα. Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο πιο κοινός τύπος καρκίνου του στομάχου αλλά όχι ο μοναδικός. Υπάρχουν άλλοι, σπανιότεροι τύποι καρκίνου του στομάχου και η θεραπεία και η πρόγνωσή τους διαφέρουν από τα αδενοκαρκινώματα (γαστρικά λεμφώματα, νευροενδοκρινείς όγκοι). Η εμφάνισή του σχετίζεται με λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. Pylori), διατροφή πλούσια σε αλάτι ή επεξεργασμένα τρόφιμα, γενετικούς παράγοντες και περιβαλλοντικούς κινδύνους (κάπνισμα, αλκοόλ). Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του στομάχου συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωσή του. Καθώς εξελίσσεται, μπορεί να προκαλέσει πόνο ή αίσθημα καύσου στην κοιλιά, δυσπεψία, αίσθημα πληρότητας ακόμη και μετά από μικρά γεύματα, ναυτία, έμετο, απώλεια όρεξης και βάρους, πρήξιμο της κοιλιάς, ανεξήγητη κόπωση ή αδυναμία. Σε προχωρημένα στάδια, μπορεί επίσης να εμφανιστεί αίμα στον εμετό ή μαύρα κόπρανα, ενδείξεις πιθανής γαστρικής αιμορραγίας. Η διάγνωση του καρκίνου του στομάχου βασίζεται σε έναν συνδυασμό προηγμένων εξετάσεων που βοηθούν στον εντοπισμό της νόσου και τον προσδιορισμό της έκτασής της. Περιλαμβάνει την Εξέταση Κοπράνων για Αίμα (FOBT), την ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού για την άμεση παρατήρηση και λήψη δείγματος από ύποπτες βλάβες, καθώς και ακτινογραφίες του πεπτικού. Εξετάζεται επίσης η παρουσία του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού, που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Η βιοψία ιστού είναι καθοριστική για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Επιπλέον, το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα, η αξονική τομογραφία και η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) χρησιμοποιούνται για τη σταδιοποίηση του καρκίνου και τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας. Η θεραπεία του καρκίνου του στομάχου βασίζεται κυρίως στη χειρουργική επέμβαση γαστρεκτομής, η οποία μπορεί να είναι υφολική (αφαίρεση τμήματος του στομάχου) ή ολική (αφαίρεση ολόκληρου του στομάχου), ανάλογα με τον τύπο, το μέγεθος και τη θέση του όγκου. Η επέμβαση περιλαμβάνει επίσης την αφαίρεση γειτονικών λεμφαδένων για την πλήρη εκρίζωση των καρκινικών κυττάρων. Σήμερα, η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική – είτε λαπαροσκοπικά είτε με ρομποτική υποβοήθηση – προτείνεται διεθνώς ως η καταλληλότερη μέθοδος, ιδιαίτερα σε πρώιμα στάδια της νόσου, καθώς προσφέρει μικρότερη επιβάρυνση για τον ασθενή και ταχύτερη ανάρρωση. Πέρα από τη χειρουργική, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει και άλλες μεθόδους όπως ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, στοχευμένες θεραπείες και βιολογική θεραπεία, ανάλογα με την περίπτωση.