Οι παθήσεις του παγκρέατος περιλαμβάνουν μια ευρεία γκάμα καταστάσεων, με συχνότερες τις φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η οξεία και η χρόνια παγκρεατίτιδα, τα κυστικά νεοπλάσματα (ορώδες κυσταδένωμα/κυσταδενοκαρκίνωμα, βλεννώδες κυσταδένωμα/κυσταδενοκαρκίνωμα, IPMN, ψευδοκύστεις παγκρέατος, νευροενδοκρινικοί όγκοι) και τον καρκίνο του παγκρέατος. Το πάγκρεας, όργανο με σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της πέψης και στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, όταν νοσεί, μπορεί να προκαλέσει ποικίλα και συχνά μη ειδικά συμπτώματα. Συμπτώματα που συχνά σχετίζονται με παθήσεις του παγκρέατος είναι ο ίκτερος (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών), το κοιλιακό και οσφυϊκό άλγος, η ανεξήγητη απώλεια βάρους και η ανορεξία, η πρωτοδιάγνωση του σακχαρώδους διαβήτου, τα δυσπεπτικά ενοχλήματα, η εμφάνιση θρομβώσεων καθώς και η εκδήλωση επεισοδίων παγκρεατίτιδας.
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μια ιδιαίτερα επιθετική μορφή κακοήθειας, που συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο λόγω της ήπιας ή ασαφούς συμπτωματολογίας του. Τα κυστικά νεοπλάσματα παγκρέατος είναι βλάβες που εντοπίζονται συχνά τυχαία σε απεικονιστικούς ελέγχους και απαιτούν εξατομικευμένη παρακολούθηση ή και χειρουργική αφαίρεση, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους. Η οξεία παγκρεατίτιδα εκδηλώνεται απότομα και μπορεί να οφείλεται σε λιθίαση της χοληδόχου κύστης ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, ενώ η χρόνια παγκρεατίτιδα συνδέεται με μακροχρόνια φλεγμονή και προοδευτική βλάβη του παγκρεατικού ιστού. Η έγκαιρη διάγνωση και η εξατομικευμένη αντιμετώπιση από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα είναι καθοριστική για την αποτελεσματική διαχείριση των παθήσεων του παγκρέατος και την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.
Η χειρουργική θεραπεία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την αντιμετώπιση πολλών παθήσεων του παγκρέατος, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για καλοήθεις ή κακοήθεις όγκους που εντοπίζονται έγκαιρα και μπορούν να αφαιρεθούν. Κύριες επεμβάσεις στο πάγκρεας είναι η παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή (γνωστή και ως επέμβαση Whipple) και η περιφερική παγκρεατεκτομή, οι οποίες επιλέγονται ανάλογα με την εντόπιση της βλάβης στο όργανο.
Η παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή εφαρμόζεται κυρίως όταν ο όγκος ή η πάθηση εντοπίζεται στην κεφαλή του παγκρέατος. Περιλαμβάνει την αφαίρεση της κεφαλής του παγκρέατος, του δωδεκαδακτύλου, μέρους του χοληδόχου πόρου και συχνά του στομάχου.
Η περιφερική παγκρεατεκτομή από την άλλη, αφορά την αφαίρεση του σώματος και της ουράς του παγκρέατος και εφαρμόζεται κυρίως σε κυστικά νεοπλάσματα ή όγκους που εντοπίζονται σε αυτή την ανατομική περιοχή. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να διατηρηθεί ή να αφαιρεθεί ο σπλήνας.
Πρόκειται για σύνθετες επεμβάσεις υψηλής εξειδίκευσης, που μπορεί να πραγματοποιηθεί με ανοικτό χειρουργείο ή με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπως η λαπαροσκοπική και η ρομποτική χειρουργική, οι οποίες μειώνουν σημαντικά τον μετεγχειρητικό πόνο και τον χρόνο ανάρρωσης. Η επιλογή της κατάλληλης επέμβασης γίνεται βάσει του τύπου, της εντόπισης και της επιθετικότητας της βλάβης, καθώς και της γενικής κατάστασης του ασθενούς. Η χειρουργική προσέγγιση οφείλει να είναι εξατομικευμένη και να πραγματοποιείται από εξειδικευμένες ομάδες με εμπειρία στις παθήσεις του παγκρέατος.